🌿 Ontspanning: waarom rust geen luxe is

Je gaat maar door. Je regelt van alles, denkt vooruit en probeert alle ballen in de lucht te houden. Zelfs als je eindelijk op de bank zit, blijft je hoofd soms druk.

Misschien herken je dat je moeilijk kunt ontspannen. Of dat je pas merkt hoe moe je bent wanneer je eindelijk stilvalt.

Je bent niet de enige.

We zijn vaak gewend om door te gaan. Rust komt later wel, als alles af is. Maar er is altijd wel iets wat nog moet gebeuren.

Toch is ontspanning geen luxe. Het is een belangrijk onderdeel van goed voor jezelf zorgen.

Je lichaam kan niet voortdurend ‘aan’ staan

Je lichaam en brein zijn de hele dag bezig met het verwerken van prikkels, het oplossen van problemen en het reageren op wat er om je heen gebeurt.

Bij drukte of spanning komt je lichaam in een actievere stand. Dat is heel normaal. Je hebt die reactie nodig om alert te zijn en te kunnen reageren wanneer dat nodig is.

Maar als je voortdurend bezig bent en weinig momenten van rust neemt, kan het lastiger worden om weer te vertragen.

Je merkt dat bijvoorbeeld aan:

• Een hoofd dat maar blijft malen.

• Gespannen schouders of een onrustig gevoel.

• Moeite met inslapen of doorslapen.

• Prikkelbaarheid of sneller emotioneel reageren.

• Het gevoel dat je altijd iets moet doen.

• Vermoeidheid, terwijl je toch moeilijk tot rust komt.

Deze signalen kunnen verschillende oorzaken hebben. Ze kunnen je wel uitnodigen om eens stil te staan bij de hoeveelheid spanning en rust in jouw dagelijks leven.

Wat gebeurt er wanneer je ontspant?

Ontspanning geeft je zenuwstelsel de ruimte om te vertragen. Je lichaam hoeft niet voortdurend alert te zijn en krijgt meer gelegenheid om tot rust te komen.

Dat betekent niet dat je alle spanning kunt voorkomen. Stress hoort bij het leven. Het gaat er vooral om dat er ook momenten zijn waarop je kunt herstellen van de inspanning die je levert.

Vergelijk het maar met een batterij. Je kunt niet eindeloos energie blijven gebruiken zonder tussendoor op te laden.

Toch proberen we dat soms wel. We schuiven rust voor ons uit, vullen ieder vrij moment op en vinden het lastig om even niets te doen.

Maar je hoeft niet eerst uitgeput te zijn voordat je rust mag nemen.

Ontspanning hoeft niet ingewikkeld te zijn

Misschien denk je bij ontspanning aan mediteren, yoga of een uitgebreid moment voor jezelf. Dat kan prettig zijn, maar het hoeft niet.

Ontspanning ziet er voor iedereen anders uit. Het gaat erom dat je ontdekt wat jou helpt om te vertragen.

Je kunt bijvoorbeeld denken aan:

• Een paar minuten rustig zitten zonder je telefoon.

• Even naar buiten gaan en bewust om je heen kijken.

• Rustig ademhalen zonder je ademhaling te forceren.

• Een kop thee drinken zonder ondertussen iets anders te doen.

• Muziek luisteren waar je rustig van wordt.

• Je lichaam bewust voelen en opmerken waar je spanning vasthoudt.

• Een activiteit doen waar je plezier in hebt, zonder dat het iets hoeft op te leveren.

Je hoeft niet meteen een uur vrij te maken. Soms is een klein rustmoment al een fijne eerste stap.

Waarom stilzitten soms juist onrustig voelt

Misschien herken je dit: zodra je gaat zitten, komen alle gedachten die je overdag hebt weggeduwd ineens naar boven.

Je denkt aan wat er nog moet gebeuren. Je voelt je onrustig of krijgt het idee dat je je tijd beter kunt besteden.

Dat betekent niet dat je niet kunt ontspannen.

Als je gewend bent om voortdurend bezig te zijn, kan vertragen in het begin juist ongemakkelijk voelen. Je hoeft jezelf daar niet op af te rekenen.

Begin klein. Kies een vorm van rust die bij je past en geef jezelf de tijd om eraan te wennen.

En merk je dat je tijdens het stilzitten juist meer spanning ervaart? Dan kan een rustige wandeling, zacht bewegen of iets doen met je handen prettiger zijn.

Rust betekent niet altijd dat je helemaal niets doet.

Wat heeft jouw lichaam nodig?

Binnen de Vitastisch Lijf & Brein Methode kijk ik niet alleen naar wat je doet, maar ook naar wat je lichaam je probeert te vertellen.

Misschien heb je vooral behoefte aan slaap. Misschien merk je dat je agenda weinig ruimte laat voor jezelf. Of misschien ben je zo gewend om voor anderen klaar te staan dat je nauwelijks nog voelt wanneer jij een pauze nodig hebt.

Er is geen ontspanningsvorm die voor iedereen werkt. Wat jou helpt, hangt onder andere af van je situatie, je energie en wat je op dat moment nodig hebt.

Je kunt jezelf eens de volgende vragen stellen:

• Wanneer voel ik me ontspannen?

• Op welke momenten merk ik dat de spanning oploopt?

• Gun ik mezelf rust, of vind ik dat ik die eerst moet verdienen?

• Wat zou mij vandaag helpen om even te vertragen?

Je hoeft niet meteen alle antwoorden te weten. Alleen al bij jezelf stilstaan kan een begin zijn.

Maak ruimte voor kleine rustmomenten

Je hoeft je leven niet helemaal om te gooien om meer ontspanning toe te laten.

Kies bijvoorbeeld één moment op de dag waarop je bewust even pauze neemt. Niet om daarna nóg productiever te zijn, maar gewoon omdat je lichaam en jij die ruimte mogen hebben.

Misschien leg je je telefoon weg tijdens de lunch. Misschien maak je na je werk een korte wandeling voordat je aan de avond begint. Of misschien besluit je dat je niet iedere vrije minuut hoeft op te vullen.

Kijk wat haalbaar voelt. Een kleine verandering die bij je past, is vaak gemakkelijker vol te houden dan een groot plan dat je nog meer druk geeft.

En vergeet niet: ontspannen is niet iets wat je perfect hoeft te doen.

Rust is onderdeel van herstel

Je lichaam heeft inspanning nodig, maar ook momenten waarop het daarvan kan bijkomen. Ontspanning kan daarbij helpen, net als voldoende slaap, passende voeding en beweging die bij je past.

Deze onderdelen staan niet los van elkaar. Wanneer je lange tijd veel spanning ervaart, kan dat bijvoorbeeld invloed hebben op je slaap. En als je slecht slaapt, kan het lastiger zijn om met drukte om te gaan.

Daarom helpt het om niet alleen te kijken naar wat je anders wilt doen, maar ook naar wat je nodig hebt om je beter te voelen.

Blijf je langdurig gespannen, uitgeput of onrustig? Dan is het verstandig om daar hulp bij te zoeken. Je hoeft niet alles zelf op te lossen.

Herstel ontstaat onderweg. Niet door steeds meer van jezelf te vragen, maar ook door te ontdekken wanneer je mag vertragen.

Een kleine vraag voor jezelf

Wanneer heb jij vandaag voor het laatst even niets hoeven doen?

Niet om iets af te krijgen. Niet om daarna weer verder te kunnen. Maar gewoon om een moment bij jezelf te zijn.

Misschien is dat wel een mooi begin.