Door Diane Kamphuis – GGZ-agoog & holistisch therapeut
🌿 Grenzen herkennen en nieuwe keuzes maken
Je zegt ja, terwijl je eigenlijk nee voelt.
Je gaat nog even door, terwijl je moe bent. Je helpt een ander, terwijl je zelf al genoeg aan je hoofd hebt. En als iemand vraagt hoe het met je gaat, zeg je misschien dat het goed gaat. Ook als je ergens voelt dat het eigenlijk niet zo lekker loopt.
Misschien herken je het wel.
Je wilt graag voor anderen klaarstaan. Je wilt je afspraken nakomen en de dingen goed doen. En voor je het weet, schuif je jezelf steeds een stukje verder naar de achtergrond.
Totdat je merkt dat je energie opraakt, je hoofd vol zit of je lichaam steeds vaker om rust vraagt.
Herstel begint soms met niet nóg meer doen, maar met stilstaan bij wat jij nodig hebt.
Waarom is het soms zo moeilijk om je grenzen te herkennen?
Je grenzen zijn niet altijd duidelijk voelbaar.
Soms merk je pas achteraf dat iets je te veel heeft gekost. Je bent moe, raakt sneller geïrriteerd of hebt behoefte om je even terug te trekken.
Op andere momenten voel je misschien wel dat iets niet goed voelt, maar ga je toch door.
Dat kan verschillende redenen hebben.
Misschien ben je gewend om rekening te houden met anderen. Misschien wil je niemand teleurstellen. Of misschien heb je jezelf aangeleerd dat je pas mag uitrusten als alles af is.
Ook gewoontes spelen een rol. Als je jarenlang gewend bent om door te gaan, kan het lastig zijn om op tijd te merken dat je behoefte hebt aan een pauze.
Je hoeft jezelf daar niet op af te rekenen.
Het herkennen van je grenzen is iets wat je kunt leren. Het begint vaak met wat meer aandacht voor jezelf en voor de signalen die je lichaam geeft.
Je lichaam laat je soms eerder iets merken dan je hoofd
Je hoofd kan allerlei redenen bedenken om door te gaan.
Het moet nog even af. De ander rekent op je. Morgen heb je misschien meer tijd om uit te rusten.
Maar ondertussen kan je lichaam iets anders laten merken.
Misschien voel je spanning in je schouders. Je ademhaling zit hoog, je hoofd blijft maar doorgaan of je merkt dat je steeds minder energie hebt.
Dat zijn signalen om even bij stil te staan.
Ze betekenen niet automatisch dat je over je grens gaat. Vermoeidheid of spanning kan meerdere oorzaken hebben. Maar ze kunnen je wel uitnodigen om jezelf een paar vragen te stellen.
-
Wat merk ik op dit moment in mijn lichaam?
-
Hoeveel energie heb ik nog?
-
Wat vraagt deze situatie van mij?
-
Wat heb ik nu nodig?
Je hoeft niet meteen een antwoord te hebben. Alleen al even stilstaan kan helpen om niet automatisch verder te gaan.
Een grens herkennen betekent niet dat je iemand teleurstelt
Misschien vind je het lastig om nee te zeggen.
Je wilt behulpzaam zijn. Je wilt dat anderen op je kunnen rekenen. En je bent misschien bang dat iemand teleurgesteld of boos reageert wanneer je aangeeft dat iets niet lukt.
Daardoor zeg je soms ja, terwijl je eigenlijk iets anders nodig hebt.
Maar rekening houden met jezelf betekent niet dat je geen rekening houdt met anderen.
Je mag betrokken zijn én je eigen behoeften serieus nemen.
Je mag iemand helpen, maar je hoeft niet altijd alles op te lossen. Je mag afspraken nakomen, maar ook aangeven wanneer iets niet haalbaar is. En je mag tijd voor jezelf nemen, zonder dat je eerst helemaal uitgeput hoeft te zijn.
Een grens hoeft bovendien niet altijd een harde nee te zijn.
Soms kun je ook een andere keuze maken:
-
Je helpt iemand, maar op een ander moment.
-
Je neemt een taak op je, maar niet alles tegelijk.
-
Je spreekt af dat je eerder naar huis gaat.
-
Je vraagt iemand om je te helpen.
-
Je kiest ervoor om vandaag iets te laten liggen.
Zo ontstaat er ruimte om voor jezelf te zorgen, zonder dat je alles hoeft af te wijzen.
Van automatisch doorgaan naar bewust kiezen
Veel van wat we doen, gebeurt uit gewoonte.
Je zegt ja omdat je dat altijd doet. Je gaat door omdat je gewend bent om door te zetten. Of je vult je agenda omdat je het gevoel hebt dat je productief moet zijn.
Op zo'n moment sta je niet altijd bewust stil bij wat je zelf nodig hebt.
Juist daar kun je iets veranderen.
Probeer eens een kleine pauze in te bouwen voordat je ergens ja op zegt. Je hoeft niet direct te reageren. Je mag even nadenken over wat iets van je vraagt en of het op dit moment bij je past.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
“Ik kijk even of het me lukt en laat het je weten.”
Of:
“Ik zou je graag helpen, maar deze week heb ik daar geen ruimte voor.”
Het kan even wennen zijn om op een andere manier te reageren. Zeker als mensen gewend zijn dat je altijd beschikbaar bent.
Geef jezelf de tijd om hierin te oefenen.
Je hoeft niet ineens overal nee tegen te zeggen. Het gaat erom dat je leert om bewust te kiezen in plaats van automatisch door te gaan.
Wat heb jij nodig om goed voor jezelf te zorgen?
Binnen de Vitastisch Lijf & Brein Methode kijk ik niet alleen naar wat je anders wilt doen, maar ook naar wat er achter je gewoontes zit.
Misschien merk je dat je moeilijk kunt ontspannen omdat je steeds aan anderen denkt. Misschien voel je je verantwoordelijk voor alles wat er moet gebeuren. Of misschien ben je zo gewend om jezelf aan te passen dat je niet meer goed weet wat jij eigenlijk wilt.
Dan is het waardevol om daar eens rustig bij stil te staan.
Niet om jezelf te veranderen in iemand die je niet bent, maar om beter te begrijpen wat jou helpt.
Je kunt jezelf bijvoorbeeld afvragen:
-
Waar zeg ik regelmatig ja, terwijl ik eigenlijk twijfel?
-
Op welke momenten merk ik dat mijn energie opraakt?
-
Wat vind ik moeilijk om uit handen te geven?
-
Waar zou ik graag wat meer ruimte voor willen maken?
-
Welke keuze zou ik maken als ik ook mijn eigen behoeften serieus neem?
Je hoeft niet alle antwoorden tegelijk te vinden.
Soms ontdek je pas gaandeweg welke gewoontes je helpen en welke je juist energie kosten.
Nieuwe keuzes hoeven niet groot te zijn
Misschien denk je bij grenzen stellen aan grote veranderingen. Minder werken, afspraken afzeggen of je hele leven anders inrichten.
Soms zijn zulke veranderingen nodig. Maar je kunt ook klein beginnen.
Een pauze nemen voordat je verdergaat. Een afspraak niet meteen in je agenda zetten. Eerlijk aangeven dat je moe bent. Of een avond vrijhouden zonder daar een andere activiteit voor in de plaats te plannen.
Kijk wat op dit moment haalbaar is.
En merk je dat je toch weer in je oude patroon terechtkomt? Dat is geen reden om jezelf teleurstellend te vinden.
Je bent aan het leren. Je kunt opnieuw kijken naar wat er gebeurde en welke keuze je een volgende keer zou willen maken.
Een nieuwe keuze hoeft niet perfect te zijn om waardevol te zijn.
Goed voor jezelf zorgen begint bij aandacht
Je lichaam, je gedachten, je gevoelens en je dagelijkse gewoontes beïnvloeden elkaar. Wanneer je steeds over je grenzen gaat, kan dat bijdragen aan spanning en vermoeidheid. Andersom kan meer ruimte voor rust en bewuste keuzes je helpen om beter af te stemmen op wat je nodig hebt.
Dat betekent niet dat je alles zelf in de hand hebt. Soms spelen omstandigheden of gezondheidsklachten een grote rol.
Maar binnen de ruimte die je wél hebt, kun je stap voor stap ontdekken wat bij jou past.
Misschien begint herstel voor jou met vaker pauze nemen. Misschien met hulp vragen. Of misschien met jezelf toestaan dat niet alles vandaag af hoeft.
Je hoeft niet te wachten tot je lichaam nog harder aan de bel trekt.
Herstel ontstaat onderweg. Iedere keer dat je even stilstaat, naar jezelf luistert en bewust een keuze maakt, geef je jezelf de kans om een andere richting in te slaan.
Een kleine vraag voor jezelf
Waar zou jij jezelf de komende tijd wat meer ruimte willen geven?
Misschien is er iets waar je al langer tegenaan loopt. Een afspraak, een gewoonte of een verwachting die veel van je vraagt.
Je hoeft het niet meteen op te lossen.
Begin eens met erkennen wat je nodig hebt. Van daaruit kun je ontdekken welke kleine, nieuwe keuze bij jou past.